Bilim insanları, Sierra Nevada’de kar fırtınaları sırasında düşen mikroplastik kirliliğinin miktarını ilk kez ölçtü ve en uzak bölgelerde bile önemli miktarlarda plastik bularak şaşırdı.
Baş araştırmacı Kaliforniya Üniversitesi Riverside’dan çevresel toksikolog Aleksandra Karapetrova, kar biriktirme alanlarının hiçbirine arabayla ya da yürüyerek ulaşabilmişti. İnsan faaliyetlerinden uzak olmaları nedeniyle bu alanların en az birinde plastik bulmanın daha zor olacağını ya da hiç bulunmayacağını bekliyordu.
“Bir alana teleferikle çıkıldı. Uzak alanların gerisine kayak yaparak gittim. İşte böyle yalnızlar oralar,” diyor Karapetrova. “Ama alan ne kadar uzak olursa olsun, orada her zaman mikroplastik buldum.”
Parçacıkların özellikleri, biriktirildikleri yedi konum ve kimyasal özelliklerini doğrulamak için kullanılan yöntem, Environmental Science and Technology dergisinde detaylandırıldı.
Çalışma, plastiğin nihayetinde içme suyuna ne kadar ulaştığını belirlemesedeğil, bulgular Sierra Nevada’nin Kaliforniya’nın taze suyunun yaklaşık %30’unu sağladığı için dağın ötesinde bir öneme sahip.
Çalışma ayrıca karın atmosferden havada asılı plastiği yakalayıp insan merkezlerinden ve plastiğin üretildiği ya da kullanıldığı yerlerden uzaklara yere taşıma sürecini de anlatıyor.
Mikroplastikler, plastik ürünlerin lif serbest bırakması ya da küçük parçacıklara kadar aşınmasıyla havaya karışır. Kıyafetler, kurutucu çıkışları ya da günlük kullanım yoluyla doğrudan atmosfere lif salabilir, rüzgar ise parçacıkları yerden alıp başka yerlere taşır.
Kar taneleri düşerken, havada asılı duran bu küçük plastik parçacıkların bir kısmını toplar. “Scavenging” olarak adlandırılan bu süreç, araştırmacıların karan hava sırasında olduğundan önemli ölçüde daha fazla plastiğin düşen karla geldiğini ölçmelerini açıklamaya yardımcı oluyor.
“Mikroplastiklerin artık atmosferimizde olduğu bir noktadayız; sadece okyanusta değil, sadece nehirlerde değil. Karla aşağı iniyor ve insanların genellikle gitmediği yerlere ulaşıyor,” diyor Karapetrova.
Uzak örneklem noktalarında, fırtınanın en yoğun olduğu dönemde kar, metrekare başına ve güne 270 ile 3.200 arasında plastik parçacık biriktirdi. Mammoth Mountain kayak alanında bir noktada kirlilik miktarı uzak noktalarda ölçülen miktarın yaklaşık üç katıydı; metrekare ve güne 2.600 ile 7.500 arasında parçacık birikti. Yakındaki insan faaliyetleri ve burada daha fazla kar birikmesi olası açıklamalar olarak öne çıkıyor.
“Plastiklerin kasabada bu kadar çok askıda kaldığını düşünmemiştim,” diyor Karapetrova.
Mammoth’taki büyük parçacık sayıları bile küçük miktarlarda malzeme anlamına geliyor. En yüksek tahmini oranda, bir dönüm üzerine düşen kar günde yaklaşık 1,5 gram plastik sağlıyor.
Plastiklerin nereden kaynaklanabileceğini araştırmak için araştırmacılar, çalışmada örneklenen fırtınaları getiren hava kütlelerini izledi. Frtınaların çoğu havası Fresno ve Madera ilçeleri üzerinde geçtiğinden, Orta Vadi’nin bu parçacıkları sağlayan bir bölge olması muhtemel görünüyor.
Bilgisayar modelleri kesin kaynakları belirleyemedi ve Sierraya’nın çok daha uzağından gelen plastiklerin geldiği ihtimalini de dışlayamadı.
Daha önceki araştırmalar, mikroklastiklerin ABD Batısındaki karda bulunduğunu zaten ortaya koymıştı. Bu çalışma, bireysel fırtınalar sırasında yere ne kadar malzeme biriktiğini inceledi ve araştırmacıların ölçümleri belirli hava olaylarıyla ilişkilendirmesini sağladı.
Parçacıkların kimliğini doğrulamak, mikroskop altında bakmaktan daha fazlasını gerektirdi. Araştırmacılar, kimyasal imzaları okumak için kızılötesi ışık kullandı, ardından plastikleri toprak ve bitki malzemesinden ayırmak için bu imzaları bir referans kütüphanesiyle karşılaştırdı.
Araştırmacılar en sık polietilen, polipropilen ve polyester/PET buldu; bunlar kıyafet ve ambalajda yaygın olarak kullanılan plastiklerdir. Ekip aynı zamanda, tüketici ürünlerinde kullanılan, kimyasal olarak değiştirilmiş, bitki kaynaklı malzemelerden oluşan bir grup olan selüloz türevlerini de buldu.
Bu çalışma, ortamdaki mikroklastiklerin sağlık üzerindeki etkilerini değerlendirmedi. Ancak plastiklerde kullanılan bazı kimyasallar, hormon bozukluğu, iltihaplanma ve hücre hasarı dahil olmak üzere kayıtlı sağlık etkilerine sahip.
Parçacıkların tanıdık bileşenleri, günlük plastik kullanımının bu ürünlerin çok ötesinde bir yayılıma sahip olduğunu gösteriyor.
“Plastik kirliliğinin, kar yağmadığı zamanlar bile bu bölgede her gün gökten düştüğü bir noktaya geldik,” diyor Karapetrova.
Kaynak: UC Riverside
