Çin’in Kuzeydoğusundaki 815 Yüksek Ova Porfiri Bakır-Polymetalik Yatağının Üç Boyutlu (3D) Jeolojik Prospektif Modellemesi

ÖZGELİŞTİRİLMİŞ MAKALE

Front. Earth Sci., 13 Kasım 2026

Sek. Ekonomik Jeoloji

Hacim 14 – 2026 | https://doi.org/10.3389/feart.2026.1984012

• YY

  Yechang Yin 1

• PJ

  Peng Jiang 1

• ZZ

  Zhonghai Zhao 1

• YF

  Yuchao Fan 2*

• YL

  Yang Liu 3

• LX

  Lei Xiang 3

• JC

  Jiayu Chen 3

• ZH

  Ziyi Huang 1

• ZW

  Zongrui Wang 1

• XZ

  Xiang Zhao 1

• JC

  Jun Chen 1

• TL

  Tianjie Li 1

• HC

  Hexiang Chu 1

• CW

  Chenghui Wang 1

• 1. Çin, Fuxin, Liaoning Teknik Üniversitesi Madencilik Fakültesi

• 2. Çin, Yantai, Yantai Meslek Yük Okulu Bilgi Mühendisliği Bölümü

• 3. Çin, Harbin, Heilongjiang Eyaleti Beşinci Jeolojik Araştırma Enstitüsü

Makale ölçümleri

Özet

Sezgisel maden kaynakları tükendikçe, maden araştırmaları giderek derin ve gizli hedeflere kaymaktadır. Derin araştırmalar, seyrek yer altı kısıtlamaları ve artan maliyetler nedeniyle zorlaşırken, geleneksel 2D yaklaşımlar üç boyutlu ortamdaki rehberliği sınırlı sunar. 3D jeolojik modellemenin maden potansiyeli haritalama ile entegrasyonu, derin ve gizli maden araştırma hedeflerini belirlemek ve önceliklendirmek için bir çerçeve sağlar. Üç boyutlu (3D) jeolojik modelleme, porfiri Cu–polimetalik yataklarda gizli cevher cisimlerini öngörmek için etkili bir çerçeve sunar. Bu çalışmada, Kuzey Büyük Hinghan Sırası’nın kuzeyindeki Mohe bölgesinde, Kuzeydoğu Çin’de bulunan 815 Highland porfiri Cu–polimetalik yatağından, sondaj deliği ve jeolojik tarama verilerini içeren çok kaynaklı veri setleri derlenerek bir jeolojik veritabanı oluşturuldu. Bu veritabanı temel alınarak, maden alanının açık 3D jeolojik modeli; başlıca litolojik birimler, yapısal özellikler ve cevher cismi geometrilerini kısıtlayacak şekilde inşa edildi. “Üçlü” maden oluşumu öngörüsü teorisinin rehberliğinde, derin metallogenik öngörü; kübese dayalı öngörü yaklaşımı ile bilgi değeri yönteminin entegrasyonu ile gerçekleştirildi. Üç öncelikli maden araştırma hedefi belirlendi: I ve II numaralı hedef alanları cevher cisminin her iki yanında yer alır ve sondajla kısıtlanmamıştır; III numaralı hedef alanı ise derinde yer alır ve mevcut sondaj delikleriyle kısmen kısıtlanmıştır. Belirlenen hedefler, çalışma alanının derin ve çevresel kısımlarında metallogenik potansiyelin üç boyutlu değerlendirmesini sağlar ve 815 Highland maden alanında maden araştırmaları için önemli rehberlik sunar.

1 Giriş

Yüzeye yakın ve kolay erişilebilir mineral kaynakları giderek tükenirken, mineral keşifleri giderek daha derin, gizli ve jeolojik açıdan karmaşık hedeflere yönlendirilmektedir. Derin keşifler, seyrek yeraltı kısıtlamaları ve artan maliyetler nedeniyle zorlaşmakta, geleneksel 2D yaklaşımlar ise üç boyutlu (3D) bağlamda sınırlı yol göstericilik sunmaktadır (Afzal et al., 2011; Shao et al., 2011; Joly et al., 2015). Üç boyutlu jeolojik yeniden yapılandırma alanındaki ilerlemeler, saha ve yeraltı gözlemlerinden jeolojik geometrilerin ve uzamsal ilişkilerin daha iyi temsil edilmesini sağlamıştır. Örneğin, faylar ve yatay tabakaları (horizon) temel alan modellerin oluşturulması ve doğrulanması için prosedürler tanımlanmıştır (Caumon et al., 2009). Bu modeller keşif için bir uzamsal çerçeve sağlamaktadır, ancak geometrik tutarlılıkları baş başına, denenmemiş kaya hacimlerinin potansiyelini kanıtlamaz. Üç boyutlu mineral potansiyel değerlendirmesi ek bir adım gerektirir: jeolojik gözlemleri keşif kriterlerine dönüştürme ve bilinen mineralizasyonun ötesindeki elverişli hacimleri değerlendirmek için bu kriterleri birleştirme (Nielsen et al., 2015; Zhang et al., 2021). Bu jeolojik temsilden mineral potansiyel değerlendirmesine geçişi gösteren birkaç çalışma bulunmaktadır. Jeolojik cisimlerin etki alanlarını temsil eden üç boyutlu bir buffer (tampon) analiz metodu geliştirilmiş ve Jiama Cu–polymetalik ve Daye Fe yataklarındaki mineral potansiyel haritalamasında uygulanmıştır (Li N. et al., 2016). Nochoun porphyry Cu yatağındaki üç boyutlu potansiyel modellemesi için jeolojik ve jeokimyasal kriterleri birleştirmek amacıyla sıradan ve belirsiz (fuzzy) kanıt ağırlıkları birleştirilmiştir (Farahbakhsh et al., 2020). Kahang porphyry Cu yatağında jeolojik, jeokimyasal ve jeofizik kanıtlar, kanıtlama inancı fonksiyonları (evidential belief functions) kullanılarak birleştirilmiştir (Mohammadpour et al., 2021). Bu çalışmalar, hedefleme iş akışının tamamlayıcı bileşenlerini ele almaktadır; buna uzamsal öngörücülerin oluşturulması ve çoklu kanıt katmanlarının birleştirilmesi dahildir (Qin et al., 2021; Zhou et al., 2024). Bu yaklaşımlara dayanan bu çalışma, açık jeolojik yeniden yapılandırmayı …

İnüzyon kayaları üzerinde tampon analizi ve bilgi-değeri ağırlıklandırması, 815 Highland yatağında uygulanmıştır. Yeniden oluşturulan model mekânsal çerçeveyi sağlar; litolojik alanlar, seçilmiş inyozon cisimlerine yakınlık ve Cu, Pb ve Zn anomalileri ise keşif hedeflerini önceliklendirme için kullanılan kanıtlardır. Elde edilen puanlar göreceli keşif uygunluğunu ifade eder ve önerilen hedeflerin sonraki doğrulamaya ihtiyacı vardır.

815 Highland porfirik Cu–polimetalik yatağı, kuzey Büyük Xing’an Sıra Dağı’nın Mohe bölgesinde yer almaktadır. Niceliksel mineral kaynak değerlendirmesi ve üç boyutlu potansiyel modellemesi, jeolojik kanıtların entegrasyonunu ve keşif hedeflerinin belirlenmesini sağlayan yaklaşımlar sunar (Singer, 1993; Mohammadpour ve ark., 2021). Heilongjiang Eyaleti Jeolojik Araştırmalar Beşinci Enstitüsü tarafından 2008–2009 yılları arasında Motuokaxi Nerei alanında yürütülen erken keşif çalışmalarına jeolojik haritalama, nehir çöküntüsü ve toprak jeokimyasal araştırmaları, indüklenen polarizasyon ve manyetik araştırmalar ile çukur açma çalışmaları dahildi. Bu çalışmalar, 815 Highland Cu oluşumunun belirlenmesine yol açmıştır. Araştırma alanında 2015–2019 yılları arasında iki ayrı keşif kampanyası daha yürütülmüştür. Bu incelemeler temel jeolojik ve keşif verileri sağlamış olsa da, birkaç maden cisminin dağılımı, doğrultusu, kalınlığı ve yayılımı yeterince açıklanmamıştır. 815 Highland yatağında, maden cisimleri, mineralizasyonla ilişkili inyozonlar, madeni kontrol eden yapılar ve jeokimyasal anomaliler arasındaki üç boyutlu mekânsal ilişkiler iyi anlaşılamamış; bu durum derinlerde ve bilinen maden cisimlerinin ötesinde keşif potansiyelinin değerlendirilmesini sınırlamıştır. Bu ilişkilerin aydınlatılması yalnızca bu yataktaki keşif için değil, aynı zamanda karşılaştırılabilir porfirik sistemlerde gizli mineralizasyon hedeflemesi için jeolojik gözlemlerin mekânsal kriterlere dönüştürülmesi sorununa dair daha geniş zorluk için de önem taşımaktadır. Bu nedenle yatağın, üç boyutlu jeolojik ilişkilerin Büyük Xing’an Sıra Dağı’nda ve benzer jeolojik ortamlara sahip diğer bölgelerde keşif hedeflemesini nasıl yönlendirebileceğini incelemek için bir olay çalışması sağlaması beklenmektedir.

Bu çalışmada, maden arama hedeflerinin belirlenmesi için 815 Highland porfiri Cu–polymetalik yatağında jeolojik yorumlama, üç boyutlu modelleme ve bilgi-değeri analizi birleştirilmiştir. Çalışma, yatağın içinde potansiyeli olan alanları belirlemenin ötesinde, litolojik ilişkilerin, magmatik kütlelere olan uzaklığın ve jeokimyasal anomalilerin maden araması için uzaysal kriterlerin belirlenmesinde nasıl kullanılabileceğini göstermektedir (Smirnoff ve ark., 2008; McCuaig ve ark., 2010; Zhu ve ark., 2023; Wang ve ark., 2026). Benzer bir yöntem, Büyük Hinghan Sıra Dağı’ndaki ve diğer bölgelerdeki diğer magmatik kütlelerle ilişkili yataklarda da kullanılabilir. Bu çalışmada kullanılan değerler, kanıt ağırlıkları, tampon mesafeleri ve tahmin eşikleri dahil olmak üzere 815 Highland yatağının jeolojik ortamından belirlenmiştir. Bu nedenle yöntem farklı bir alanda uygulandığında bu değerlerin yeniden tanımlanması gerekir. Tahmin edilen hedefler ayrıca ek jeolojik veya maden arama verileriyle doğrulanmalıdır.

2 Bölgesel jeolojik ortam

Kuzeydoğu Çin, Orta Asya Orogenik Kemerinin (CAOB) doğu segmenti içinde yer alır (Şekil 1) ve Erguna, Xing’an, Songliao ve Jiamusi bloklarını içeren birkaç tektonik bloktan oluşur; bu bloklar büyük sürtünme (suture) zonları boyunca bir araya gelmiştir. Bölge, Paleo-Asya Okyanusu, Mongol-Okhotsk Okyanusu ve PalePasifik tektonik alanlarının tektonik birleşim noktasını temsil eder (Zhu ve ark., 2023; Wang ve ark., 2024; Yang ve ark., 2026) ve çeşitli polymetalik mineral sistemlerinin gelişimi için elverişli koşullar sağlar.

ŞEKİL 1

815 Highland cevher kümesi, DOĞU CAOB içindeki Erguna Bloğu’nun kuzey kenarı boyunca yer alır ve porfiri Cu–polymetalik mineralizasyonun önemli bir yoğunlaşma alanını temsil eder. Alandaki mineralizasyon, bölgesel ölçekli fay sistemleriyle güçlü şekilde kontrol edilir (Pouliot ve ark., 2008; Wu ve ark., 2015; Ali ve ark., 2022); kuzeydoğu ve kuzeybatı doğrultulu faylar, magmanın yerleşimi ve hidrotermal sıvı göçünde ana rol oynar. Cevher bölgesinde açığa çıkan tabakalar esas olarak Xinghuadukou Formasyonu ve Kuarterner çökelimlerle oluşur. Xinghuadukou Grubu, yerel olarak daha genç intrüvif cisimler içinde kalıntılar olarak görülen gnays, mika taşı ve amfibolit dahil metamorfik temel kayaları içerir. 815 Highland yatağında başlıca Cu–Mo cevher cisimleri granodiyorit ve granit porfiri içinde ve bu kayaların temas bölgeleri boyunca oluşur. Granit porfiri, modellenen hacim içinde baskın konak litolojidir. Katlanma zayıf gelişmiştir ve Mezozik tektonik rejimi, genişlemeli bir ortamla karakterizedir.

Intrüvif kayalar yaygın şekilde gelişmiştir ve belirgin zamanlamalı evreler sergiler. Mezoproterozik’lerden Neoproterozik’e kadar metamorfik plutonik kayalar, esas olarak granodiyoritik ve monzogranitik gnayslardan oluşan kristalin temeli oluşturur.

Buna karşılık, Geç Jura’dan Erken Kretase’ye kadar magmatizm, granodiyorit ve granit porfiri gibi ara-üzikli stoklar ve dayklarla karakterizedir; bunlar uzaysal olarak Cu–polymetalik mineralizasyonla ilişkilidir ve 815 Highland alanında en önemli cevher oluşturucu intrüviflerdir.

3 Yatağın jeolojik özellikleri

3.1 Stratigrafi

815 Highland porphyrik Cu–polymetalik yatağı, Kuzey Çin’in büyük Xing’an sırasının kuzey sınırında, ana zirvenin batı yamacında yer alır. Maden alanının açığa çıkan jeolojisi intrüzik kayalarla baskınken, yer yer daha eski metamorfik temel kayaları açığa çıkar (Şekiller 2, 3) ve bu kayalar cevher gövdelerini barındırır. Başlıca litolojiler; orta-ince taneli quartz monzonodiorit (ηδoJ1), kalın-orta taneli monzogranit (ηγ1J1), orta-ince taneli monzogranit (ηγ2J1) ve ince-orta taneli porphyrik monzograniti (ηγ3J1) içerir. Bu intrüzik kayalar silifikasyon, epidotizasyon, kloritizasyon, serisitizasyon ve karbonasyon dahil olmak üzere farklı derecelerde hidrotermal değişime uğramış olup, yer yer limonitizasyon, piritleşme ile minor galen ve sfalerit mineralizasyonuyla ilişkilidir. Xinghua Formasyonu (Pt2-3xh) ile temsil edilen Meso-Proterozoik−Neo-Proterozoik Xinghuadukou Grubu, araştırma alanının merkezinde genel bir NW yönünde seyrederek parçalı biçimde açığa çıkar. Başlıca metamorfik litolojiler; plajiyklas-amfibo gneisi, biyotit-plajiyklas gneisi, plajiyclas amfibolit, amfibo-plajiyklas granoblastik kayalar, biyotit-plajiyklas mika şisti ve granitik migmatik gneis içerir. Bu kayalar daha eski metamorfik temelin bir parçasını oluşturur ve üstte betimlenen daha genç intrüzik birimlerden, yani monzogranitten, porphyrik monzogranitten, granodioritten ve granit porphyrden ayrılır. Quaterner Holosen alüvyon birikintileri (Qhal), modern nehir vadilerinin her iki yanında dağılmış olup, esas olarak kum ve çakıldan oluşur.

ŞEKİL 2

ŞEKİL 3

3.2 Tektonik ve magmatik kayalar

Çalışma alanında bulunan büyük fay yapıları Tablo 1’de özetlenmektedir (Chen G. H. ve ark., 2024). Çalışma alanının büyük bölümünün kalın Katerner çöküntüleri ile kaplı olduğu ve bu fayların doğrudan saha çıkış gözlemlerinin bulunmadığı vurgulanmalıdır. Aşağıda sunulan tüm mekanik ve kinematik özellikler, doğrudan saha ölçümleri yerine aeromanyetik anomaliler, bölgesel jeolojik haritalar ve sondaj kuyusu kaydı verileri kapsamlı biçimde yorumlanmıştır. Kuzeydoğu yönünde uzanan faylar, ana maden kontrol eden yapıları temsil ederken, kuzeybatı yönünde uzanan faylar çoğunlukla daha eski Kuzeydoğu yönünde uzanan fay sistemlerini kesen veya yer değiştirilen, madenleşmeden sonraki yapılardır.

TABLE 1

Başlıca fayların özellikleri.

Bölgede yürütülen önceki çalışmalar, aşağıdaki jeolojik betimleme için magmatik–tektonik bir çerçeve sağlamaktadır (Yu ve ark., 2022). Çalışma alanında faylanma çoğunlukla kırılgan karakterlidir. Başlıca faylar arasında kuzeydoğu yönünde uzanan 823 Highland Fayı (F1) ve 685 Highland Fayı (F4) ile kuzeybatı yönünde uzanan Keboli Nehri Fayı (F2) ve Xiaojiagedaqigan Nehri Fayı (F3) yer alır. F1, aeromanyetik yorumlama yoluyla belirlenmiş; F2 ve F3 çıkarım yoluyla elde edilmiş faylar, F4 ise sıkıştırıcı bir fay olarak yorumlanmıştır. F1 ve F4, sırasıyla mineralizasyon öncesi yapılar ve ana-ikincil maden kontrol eden faylar olarak yorumlanmış ve hidrotermal sıvı göçünü ile birlikte yerel değişim ve madenleşmeyi kolaylaştırmıştır. F2 ve F3, kuzeydoğu yönünde uzanan fayları keserek yer değiştirmiş ve mineralizasyon sonrası doğrultulu kayma yapıları olarak yorumlanmış; önceden var olan madenleşmiş zonları yerel düzeyde kaydırmış ve değiştirmiş olabilecek yapılar olarak değerlendirilmiştir.

Madencilik alanında magmatik kayalar yaygın olarak gelişmiştir ve çoğunlukla granodiyorit, monzogranit, granit porfiri, porfiritik monzogranit ve diyoritik dayklarından oluşmaktadır (Şekil 4). Bu intrüztif kayalar yaygın olarak hidrotermal damarları ve değişim assemblajlarını içerir; bunlar arasında kalsit damarları, piritleşmiş silisleşmiş damarlar, potasyumlu değişim damarları ve molibdenitleşmiş silisleşmiş damarlar yer alır. Granit porfiri ve granodiyorit, cevher cisimleriyle uzaysal açıdan en yakın ilişki içindedir ve yataktaki başlıca madenle ilişkili intrüztif kayaları oluşturur. Özellikle granit porfiri içindeki piritleşmiş silisleşmiş damarlar ve porfiritik monzograniti kesen molibdenitleşmiş silisleşmiş damarlar, Cu–Mo–Pb–Zn madenleşmesinin magmatik sonrası termoal aktiviteyle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Granit porfiri, diyorit porfiri ve monzogranit arasındaki temas ilişkileri çok aşamalı magmatik yerleşimi daha da desteklemekte ve maden oluşumu için uygun yapısal–litolojik alanlar sağlamaktadır.

ŞEKİL 4

Chaorman Orman Çiftliği alanı, Ergun Bloğu’nun kuzey kenarında yer alır ve burada Mezoik magmatizmi, Mongol-Okhotsk Okyanusu’nun tektonik evrimi ile ilişkilidir. Bölgesel intrüztif U-Pb yaşları 199-189 Ma ile Erken Jura magmatizmi kaydedilirken, 815 Yüksekova yatağı için bildirilen yaklaşık 152 Ma molibdenit Re-Os yaşı, en azından bir Son Jura mineralizasyon olayının varlığına işaret eder ve bu Erken Jura intrüzyonlarından önemli ölçüde daha gençtir. Mineralizasyonun granit porfiri, granodiorit ve fay yapılarıyla uzaysal ilişkisi ile birlikte bu yaş, mineralizasyonu bölgesel Son Jura tektonik-magmatik-hidrotermal çerçevesi içine yerleştirir. Ancak, mineralizasyonun bireysel intrüztif kütlelerle zaman ilişkisinin daha fazla jeokronolojik kısıtlamaya ihtiyacı vardır (Chen J. Y. et al., 2024).

3.3 Yatağın özellikleri

815 Yüksekova porfiri Cu-polymetalik maden alanında çok sayıda polymetalik yatak tespit edilmiştir. Yataklar çoğunlukla granit porfiri içinde yer alır ve granodiorit alt düzeyde ev sahipliği yapan litolojidir. Çoğunlukla damar biçiminde olup, az miktarda tabaka benzeri özellikler gösterir ve hem yatay hem de eğim yönünde kademeli olarak inceler, yer yer kapanır (Şekil 3). Günümüz araştırmaları sırasında sınırlanan yataklar çoğunlukla 07-04 araştırma hattının yakınında yoğunlaşmış olup, başlıca yataklar -50 ile 200 m arasında yükseltilerde yer alır.

Cu ve Mo cevher gövdeleri, çalışma alanında başlıca endüstriyel mineralizasyonu oluştururken; Au, Ag, Pb ve Zn başlıca silisleşmiş damarlar içinde eşlik eden bileşenler olarak ortaya çıkar. Bu cevher gövdeleri genellikle derinlerde gömülü olup, yaklaşık 770–786 m gömülük derinliklere ve −60 ile −146 m arasında cevher seviyelerine sahiptir. Cevher gövdelerinin genel yönü yaklaşık KDoğu 50°, eğim yönü 320° ve eğim açıları 8° ile 40° arasındadır. 815 Yüksekova porfiri Cu–polimetalik maden alanında dört büyük Cu cevher gövdesi tanımlanmış; bireysel cevher gövdeleri yön veya eğim boyunca 200 m’den fazla uzanmaktadır. Endüstriyel cevher gövdelerinde ortanca Cu derecesi %1,724, ortanca Mo derecesi ise %0,088’dir. Eşlik eden bileşenler nispeten kararlı dereceler göstermekte ve ortanca değerleri Au için 0,406 g/t, Ag için 4,41 g/t ve Zn için %0,390 olup kapsamlı kullanıma iyi potansiyel işaret etmektedir.

3.4 Cevher özellikleri

815 Yüksekova porfiri Cu–polimetalik yatağının cevheri başlıca kuvars-muskovit tipli cevherden oluşur. Mineral birleşimi nispeten basit olsa da, cevher iyi gelişmiş dokusal ve yapısal özellikler sergiler. Kuvars ve muskovit en yaygın mineraller olup toplam mineral içeriğinin %75’inden fazlasını oluşturur ve başlıca cevher matrisini meydana getirir. Sülfit mineralleri nispeten düşük miktarlarda bulunur ve başlıca pirittan oluşur; galen ve sfalerit ise az miktarda mevcuttur; bu da mineralizmenin orta-düşük sıcaklık koşullarında, orta düzeyde sülfür kaçaklığında oluştuğunu göstermektedir.

Maden alanında cevherlerin içindeki metalik mineraller başlıca piritt, kopper, molibdenit, galen ve sfaleritten oluşur (Şekil 5). Mayalı (gangue) mineraller başlıca kuvars, feldspat ve mika olup, az miktarda amfibol içerir. Cevher yapıları başlıca özformlu-özformlu-altı formlu yapılar ve altı formlu-anhedrerik taneli yapılardır. Yerine geçme (deplasman) aşındırma yapıları ve sfalerit içinde kopper damlaları (kopper hastalığı) yaygın olarak gelişmiş olup, bu durum çok aşamalı cevherleşme sıvısı aktivitelerini ve mineralizasyon süreci sırasında yaşanan üst üste modifikasyonları yansıtır. Cevher dokuları başlıca saçaklı, damarcıklı ve kitlesli dokulardır; bunlar arasında en gelişmiş olanı damarcıklı dokudur. Molibdenit ve kopper, kuvars ve feldspat ile birlikte metalik sülfidik damarcık ağı (stockwork) damarları oluşturarak kayadaki kırıkları doldurur; bu da mineralizasyonun açıkça kırıklarca kontrol edildiğini gösterir. Petrografik gözlemlere göre cevher-mineral paranezi; hematit ile başlar, ardından piritt, sonra galen ve son olarak sfalerit gelir. Piritten galen ve sfalerite doğru ilerleyen benzer Fe-oksit-sülfidik birikintiler ve birikim dizileri, hidrotermal metalik sistemlerde rapor edilmiştir (Palero-Fernández ve Martín-Izard, 2005).

ŞEKİL 5

3.5 Duvar kayası alterasyonu ve cevherleşme evreleri

Çalışma alanında çok çeşitli duvar kayası alterasyonları iyi gelişmiş olup belirgin alansal zonlanma göstermektedir. Başlıca alterasyon tipleri silisifikasyon, serisitleşme, kloritleşme, epidotlaşma, karbonatlaşma ve piritleşmedir. Başlıca duvar kayası mineralizasyon tipleri ise pirit mineralizasyonu, kalkerosit mineralizasyonu, sfalerit mineralizasyonu, galen mineralizasyonu ve molibdenit mineralizasyonudur. Bunlar arasında silisifikasyon, serisitleşme ve piritleşme en yaygın olanlardır ve Cu–Mo–Pb–Zn mineralizasyonuyla yakın alansal ilişki göstermektedir. Alterasyon assemblajları, porfiri ilişkili hidrotermal sistemlerde yaygın olarak gelişen serisitik ve silisik alterasyon alanlarına benzer şekilde belirgin bir zonlanma deseni sergilemektedir (Sillitoe, 2010). Alterasyon mineral assemblajlarındaki alansal değişimler ve alterasyon şiddetine dayanarak, alterasyon kuzeybatıdan güneydoğuya doğru plan görünümde pirit–serisite–kuvars alterasyon alanı, güçlü silisifikasyon alanı ve başka bir pirit–serisite–kuvars alterasyon alanı olmak üzere üçe ayrılabilir. Pirit–serisite–kuvars alterasyon alanı, kuvars, serisite ve piritten oluşan bir assemblajla karakterizedir ve çalışma alanında en yaygın dağılan ve baskın alterasyon tipini temsil etmektedir. Güçlü silisifikasyon alanı, bol miktarda kuvars ile işaretlenir ve yer yer epidotlaşma ve kloritleşme ile aşınmıştır.

4 Metodoloji

4.1 Metallojenik yapısal yöntemler

“Üçlü” maden arama öngörü çerçevesi, Ulusal Kriz Madenlerinin Yerini Alan Kaynakların Araştırılması Programının sistematik çalışmaları ve temsilci maden yataklarından yola çıkılarak geliştirilmiştir. Bu çerçeve, jeokimyasal verileri, maden jeolojisindeki gelişmeleri ve büyük maden yatağı tiplerinden gelen araştırma sonuçlarını (Sun ve ark., 2025) birleştirerek üç temel unsura odaklanır: maden oluşturucu jeolojik cisimler, madeni kontrol eden yapılar ve maden oluşturucu yapısal yüzeyler. Maden öngörüsünü desteklemek amacıyla buna karşılık gelen jeolojik modeller de oluşturulmuştur (Xiao ve ark., 2021). Bu çerçeve, bu üç unsur arasındaki alan birleşim ilişkilerini vurgular ve arama alanlarında gizli maden kaynaklarının öngörülmesi için sağlam bir temel sağlar. Önceki çalışmaların ışığında, bu makale 815 Yüksek Ovalı porfirik Cu–polimetalik maden yatağının maden oluşturucu jeolojik cisimlerini ve maden oluşum özelliklerini sistematik olarak incelemektedir.

Bölgesel jeolojik ortam, intrüv kayac özellikleri, alterasyon assemblajları ve maden cisimlerinin uzaysal dağılımının bütünleştirilmesiyle, ana mineralizasyon evresinde gerçekleşen maden oluşum mekanizması incelenmiş ve önemli keşif göstergeleri çıkarılmıştır. 815 Highland porfiri Cu–polimetalik yatağının fay evrimi ve mineralizasyon özellikleri özetlenmiştir. Bu çerçevede maden oluşum jeolojik cisimleri, maden denetleyici yapılar ve yapısal arayüzler, duvar kayası alterasyonu, mineralizasyon evreleri ile mineralizasyonun ayırt edici özellikleri üzerine yapılan analizlere dayanarak, 815 Highland porfiri Cu–polimetalik yatağı için “üçgenli” tabanlı jeolojik keşif modeli kurulmuştur (Tablo 2). Bölgesel metallojenik jeolojik koşulların, temsilci yatakların özelliklerinin ve kurulan “üçgenli” derin mineral tahmini çerçevesinin sistematik analizi sonucunda, önemli keşif önemi taşıyan jeolojik faktörler tahmin modelinin değişmezleri olarak seçilmiştir. Sonuçta yedi keşif göstergesi belirlenmiştir: porfiritik granit, diyorit için 50 m’lik tampon bölge, orta-ince taneli monzogranit için 50 m’lik tampon bölge, porfiritik monzogranit için 50 m’lik tampon bölge ve Cu, Pb, Zn jeokimyasal anomaliler. Her bir faktör için bilgi değerleri blok modeli temelinde hesaplanmış ve sonuçlar Tablo 3’te özetlenmiştir.

TABLE 2

815 Yüksekplatolu porfiri Cu-polimetalik yatağının mineral keşfi ve tahmini için “üçlü” jeolojik model.

TABLO 3

815 Yüksekplatolu maden alanında keşf göstergelerinin bilgi içeriğinin istatistiksel sonuçları.

4.2 3D jeolojik modelleme yöntemleri

Olabilirlik modelinin inşasından önce, maden alanında uzaysal sınır kısıtlaması görevi gören üç boyutlu bir jeolojik model kurulmuş ve böylece genel modelleme alanı tanımlanmıştır (Li ve ark., 2021; Deng ve ark., 2024; Tamaki ve ark., 2024). Blok boyutu, keşf ızgara açıklığı, maden gövdesi geometrisi ve tahmin modelinin gerektirdiği uzaysal çözünürlük dikkate alınarak belirlenmiştir. Yaygın olarak kullanılan 3D blok-modelleme uygulaması doğrultusunda, jeolojik çözünürlük ile hesaplama verimliliği dengelemek için keşf ızgara açıklığından küçük bir blok boyutu benimsenmiştir (Li ve ark., 2025; Zeng ve ark., 2026). 815 Yüksekplatolu maden alanında jeolojik kütlelerin geometrisi, eğimi ve uzaysal ölçeği göz önüne alınarak, blok modeline yönelik olarak nihayetinde 10 m × 10 m × 10 m boyutunda bir blok boyutu benimsenmiştir (Wang ve ark., 2012; Wang ve ark., 2015; Yang ve ark., 2017). Eldeki veriler kullanılarak, çalışma alanında 3D modelleme yazılımıyla 5.336.796 blok oluşturulmuş, bunların 17.372’si sınırlandırılmış maden gövdelerine karşılık gelmektedir. Bu blok modeli, çalışma alanında sonraki mineral keşfi için uzaysal bir çerçeve sağlamaktadır.

5 Sonuçlar

5.1 Araştırma göstergelerinin yorumlanması

Araştırma göstergeleri, yukarıda betimlenen jeolojik ilişkilerden yararlanılarak belirlenmiş ve 2 ve 3 numaralı tabloların özetlediği uzaysal katmanlarla temsil edilmiştir. Granit porfiri, modellenen cevher cisimlerinin bu birime belirgin biçimde denk gelmesi nedeniyle doğrudan litolojik bir gösterge olarak değerlendirilmektedir. Orta-ince taneli granodiyorit, orta-ince taneli monzogranit ve porfirik monzogranit, mineralleşmiş alanların yakınında yer alır ve yakınlık alanlarıyla temsil edilir. Bu birimlerin dahil edilmesi, mineralleşmeyle uzaysal bir ilişkiyi ifade eder; her bir intrüzyonun cevher oluşturucu sıvıları ürettiğine dair bir kanıt vermez. Bakır, kurşun ve çinko anomalileri, jeokimyasal kanıt katmanlarını oluşturan üç katmandır. Bunlar, cevher sistemleriyle ilişkili element zenginleşmesini temsil ederek litolojik alanları tamamlamaktadır. Granit porfiri ile üç intrüzyon kayası tampon alanıyla birlikte nicel değerlendirmede kullanılan yedi öngörücüyü oluştururlar. Bilinen cevher cismi modeli, bu ilişkilerin hesaplanmasında referans mineralleşmiş bloklar sağlar.

Pyrit içeren silisleşmiş damarlar, molibdenit içeren damarlar, serisitleşme ve diğer alterasyon özellikleri, seçilen göstergelerin yorumlanmasına jeolojik bağlam sağlar (Şekiller 4 ve 5). Gözlemlenen KDo- ve GDo- yönünde uzanan yapılar da jeolojik sürekliliğin yorumlanmasına yön verir. Bu çalışmanın yedi katmanlı modelinde ne fay yakınlığı ne de alterasyon yoğunluğu bağımsız bir bilgi değeri atfedilmiştir; dolayısıyla bu gözlemler, ek bir nicel sonuçtan çok destekleyici jeolojik kanıt olarak kullanılmaktadır.

5.2 Jeolojik ve cevher cismi modeli sonuçları

5.2.1 3D jeolojik cisimlerin ve cevher cismi modellerinin oluşturulması

Maden alanında, farklı şiddetlerde çok aşamalı asidik magmatik girişimler yaşanmış ve bu durum karmaşık stratigrafik geometriler, çeşitli oluşum biçimleri ile çoklu yapısal özellikler oluşturmuştur. Keşif kesitleri, jeolojik haritalar ve sondaj verileri temel alınarak bu çalışmada jeolojik bilgiler sistematik olarak derlenmiş ve yatakların uzaysal dağılımı ile başlıca jeolojik birimlerin dağılımı aydınlatılmıştır. Uzaysal olarak eşleştirilmiş kesit verileri kısıt olarak kullanılarak jeolojik bilgiler sistematik olarak çıkarılmış ve topojik açıdan yorumlanmıştır. Stratigrafik birimler, magmatik girişim cisimleri ve yapısal sınırlar yüksek doğrulukla vektörleştirilmiş (Wu ve ark., 2005; Caumon ve ark., 2009; Huang ve ark., 2020; Jia ve ark., 2021) ve mineralizasyonla ilişkili dört tip magmatik kayaya—granit porfiri, orta-ince taneli granodiorit, orta-ince taneli monzogranit ve porfiritik monzogranit—üç boyutlu modeller oluşturulmuştur (Şekil 6) (Kaufmann ve Martin, 2008; Lu ve ark., 2013; Li ve ark., 2019; Li B. ve ark., 2022). Ardından, jeolojik cisimler arasındaki topojik ilişkiler yeniden yapılandırılmak için Boolean işlemleri uygulanmış ve böylece tutarlı geometriye sahip ve topojik çakışma içermeyen bütünleşik bir üç boyutlu jeolojik model üretilmiştir (Şekil 7) (Wang ve ark., 2011; Wang ve Huang, 2012; Wang ve ark., 2017; Mao ve ark., 2019).

ŞEKİL 6

ŞEKİL 7

Maden alanında üç boyutlu cevher gövdesi modelinin oluşturulması, üç boyutlu jeolojik modellemenin temel bileşenlerinden biridir (Zhang ve ark., 2018; Zhang ve ark., 2020; Li L. Y. ve ark., 2022; Wu ve ark., 2024). Bu model, cevher gövdelerinin geometrik morfolojisini ve temas ilişkilerini açıkça ortaya koyar. Bu çalışmada, 815 Yüksekova porfiri Cu–polimetalik yatağının detaylı bir üç boyutlu cevher gövdesi modeli oluşturmak için açık modelleme yöntemi benimsenmiştir (Şekil 8) (Calcagno ve ark., 2008; Wellmann ve Caumon, 2018; De la Varga ve ark., 2019; Shan ve ark., 2026). Modelleme iş akışı; veri analizi, kesit yorumlaması, katı cisim oluşturulması ve model doğrulamasını içeren sistematik bir prosedür izlemiştir. Öncelikle, detaylı jeolojik saha taraması verileri ve sondaj çekirdeği kayıtları temel alınarak cevher gövdelerinin dikey kalınlık değişimleri ve uzaysal ıraklık dağılımı özellikleri analiz edilmiştir. Ardından, Micromine yazılım platformu kullanılarak keşif kesitleri üç boyutlu ortamda uzaysal olarak konumlandırılmıştır. Endüstriyel kesme ıraklığı ve analiz verilerinin sıkı sınırlamaları altında kesitler dikkatlice yorumlanmış ve cevher gövdesi sınırları belirlenmiştir (Xiao ve ark., 2024; Jin ve ark., 2020).

ŞEKİL 8

Cevher gövdesi sınırlarının vektör verileri çıkarılarak, komşu kesitlerdeki cevher gövdeleri arasında makul bir topojik ilişki sağlanmıştır. Yazılımdaki tel kafes (wireframe) oluşturma araçları kullanılarak, komşu kesitlerdeki cevher gövdesi çizgileri üçgensel düzensiz ağ (TIN) algoritması ile topojik olarak bağlanmıştır (Lemon ve Jones, 2003; Caumon ve ark., 2009). Cevher gövdelerinin kenarlarının kapanmadığı alanlarda, cevher gövdelerinin oluşum ve uzanım yönüne göre ekstrapolasyon ve kapatma işlemleri gerçekleştirilmiştir (Martelet ve ark., 2004; Wu ve Huang, 2021).

5.2.2 Tampon blok modeli oluşturulması

Çalışma alanında görülen başlıca intrüvif kayalar, granit porfiri, orta-ince taneli granodiyorit, orta-ince taneli monzogranit ve porfiritik monzogranit şeklindedir. Önceki keşif verileri ve üç boyutlu jeolojik modelleme, granit porfiri ile cevher yataları arasında güçlü bir uzaysal ilişki gösterirken, granodiyorit, monzogranit ve porfiritik monzogranitin cevher yatalarına göre genellikle eş paralel dağılım sergilediğini ortaya koymaktadır. Bu özellikler, intrüvif kayalar与 cevher yataları arasında genetik bir bağlantı olduğunu ortaya koymaktadır. Tahmin çalışmalarında tüm intrüvif kaya tipleri, olumlu litolojik birimler olarak değerlendirilmektedir. Bunlar arasında, orta-ince taneli granodiyorit, bu litoloji ile Cu cevher yataları arasında genellikle belirli bir uzaysal ayrılık bulunması nedeniyle dolaylı bir keşif göstergesi olarak kabul edilmiştir. Metalogenetik önemi nicel olarak değerlendirmek için tampon bölge analizi yapılmıştır. Tampon bölge analizi, 3B mineral prospektivite haritalamasında litolojik dokanakların ve cevherle ilişkili jeolojik cisimlerin etki alanlarını oluşturmak için yaygın olarak kullanılmaktadır (Li R. X. ve ark., 2016; Chen G. H. ve ark., 2024). Granodiyorit ile cevher dağılımı arasındaki uzaysal ilişkiyi incelemek için 30, 50 ve 80 m yarıçaplı tampon bölgeler oluşturulmuştur (Şekil 9). orta-ince taneli granodiyorit için tampon analizinin istatistiksel sonuçları Şekil 10a’da verilmiştir. 50 m’lik bir tampon yarıçapı kullanıldığında, tampon bölge 2.600 cevher bloğu içermekte ve toplam 17.372 cevher bloğunun %14,96’sını oluşturmaktadır. Dolayısıyla granodiyoritin 50 m’lik tampon bölgesi (Şekil 9a), mineral prospektivite tahmini için önemli bir gösterge olarak kullanılmaktadır. Aynı 50 m’lik tampon yarıçapı aynı zamanda orta-ince taneli monzogranite (Şekil 9b) ve porfiritik monzogranite (Şekil 9c) de uygulanmış ve bu tampon bölgeler mineral prospektivite tahmini için önemli göstergeler olarak dahil edilmiştir.

ŞEKİL 9

ŞEKİL 10

İstatistiksel analizler, monzogranitin 50 m’lik tampon bölgesinde (Şekil 10b) 2791 madenleşmiş blok tespit edildiğini ve bunların toplam cevher bloklarının %16,06’sını oluşturduğunu göstermektedir. İstatistiksel sonuçlar (Şekil 10c), tampon yarıçapının 50 m olduğu durumda tampon bölgede 878 madenleşmiş blok bulunduğunu ve bunların toplam cevher bloklarının %5,05’ini oluşturduğunu göstermektedir. Monzogranit ve porfirik monzogranitin 50 m’lik tampon bölgeleri, maden arayış tahmini için önemli göstergelerdir.

Üç boyutlu görselleştirme, cevher cisimleriyle granit porfiri arasında geometri, uzaysal dağılım ve oluşum bakımından güçlü bir uyum olduğunu daha açık biçimde ortaya koymaktadır. Kübik tabanlı istatistiksel analiz, granit porfirin 11.552 madenleşmiş blok içerdiğini ve bunların toplam 17.372 cevher bloğunun %66,49’unu oluşturduğunu göstermektedir. Bu yüksek derecede uzaysal tutarlılık, granit porfirin birincil cevher barındıran kayaç türü ve doğrudan jeolojik arama göstergesi olduğunu işaret etmektedir. Bu nedenle bu çalışmada granit porfiri için tampon analizi uygulanmamıştır.

6 Tartışma

6.1 Modelin kuramsal ve uygulamalı önemi

Ön görü modelinin jeolojik önemi, “üçlü” çerçevede belirlenen jeolojik göstergeler ile ölçülebilir üç boyutlu uzamsal ilişkiler arasındaki bağıntıyı kurmasıdır. Jeolojik model, intrüv kayaların ve bilinen cevher gövdelerinin uzamsal dağılımını tanımlar. Kanıt katmanları ise elverişli litolojileri, seçilen intrüv cisimlerine olan uzaklıkları ve jeokimyasal zenginleşmeyi betimler. Bu veriler aynı blok modeli kullanılarak değerlendirilmiş; böylece Tablo 2’de listelenen jeolojik özellikler, Tablolar 3 ve 4’teki istatistiksel sonuçlarla karşılaştırılmıştır. Bu yaklaşım, jeolojik bilgi kullanarak pratik araştırm kriterleri belirleme fikrini izler (McCuaig ve ark., 2010). Bu sayede 3D modeli yalnızca görselleştirme için değil, aynı zamanda jeolojik faktörler ile mineralizasyon arasındaki uzamsal ilişkiyi değerlendirmek için de kullanılmıştır. Model, elverişli jeolojik koşulların bilinen cevher gövdelerinin ötesine uzanıp uzanmadığını incelemiştir. Litoloji, intrüv kayalara olan uzaklık ve jeokimyasal anomaliler, bilinen mineralizasyon ve sondaj deliklerinin dağılımıyla birlikte değerlendirilmiştir. Öngörülen alanlar, daha ileri jeolojik çalışmaların ve sondajların odaklanabileceği yerleri gösterir; ancak keşfedilmemiş mineralizasyonun varlığını, derecesini veya ekonomik değerini doğrulamaz. Bu yaklaşımın daha geniş ölçekte uygulanabilirliği, yeterince sınırlanmış jeolojik modellerin ve uzamsal açıdan temsil niteliğine sahip araştırm verilerinin mevcut olmasına bağlıdır.

TABLE 4

815 Yayla maden alanında keşif göstergelerinin hesaplam sonuçları.

İş akışı, kuzeydeki Büyük Hinghan Sıra Dağı’ndaki ve diğer bölgelerdeki benzer intrüzyon ilişkili porfiri sistemleri için de kullanılabilir. Ancak kanıt ağırlıkları, tampon mesafeleri ve eşik değerleri yerel jeolojik koşullara göre ayarlanmalıdır. Modeldeki belirsizlik esas olarak sondaj deliklerinin dağılımı, kesitler arasındaki sınırların yorumlanması ve jeokimyasal anomalilerin nasıl tanımlandığı ile ilgilidir. Kanıt ağırlıkları bilinen mineralizasyondan hesaplandığı için, tahmin edilen alanlar ile mevcut cevher modeli arasındaki uyum, bağımsız tahmin doğruluğundan çok mevcut veri seti içinde tutarlılığı yansıtmaktadır. Bu nedenle tahmin edilen hedeflerin jeolojik çalışmalar ve sondajlarla test edilmesi gerekmektedir.

6.2 Keşif göstergelerinin yorumlanması

Tablo 2’de özetlenen modelde, granit porfiri ve Cu zenginleşmesi başlıca nicels arama göstergelerini oluştururken, intrüv birimlere yakınlık ve ek geokimyasal anomaliler tamamlayıcı kanıt sağlar. Yapısal ilişkiler, mineralize damarlar ve alterasyon birikintileri, bu mekânsal birliktelikleri yorumlamak için jeolojik bağlam sunar. Bu ayrım, farklı göstergelerin arama hedeflemesindeki rollerini yansıtır. Granit porfiri, bilinen mineralize blokların yaklaşık üçte birini içerir ve 1.240 pozitif bilgi değeriyle aramaya yönelik önemli önem taşıdığını gösterir. Yukarıda betimlenen cevher gövdesi oluşumlarıyla birlikte bu sonuçlar, bunun bilinen mineralizasyonun uzantılarını araştırmak için uygun ana kayalık alanı olarak yorumlanmasını destekler. Orta-ince taneli granodiyorit, orta-ince taneli monzogranit ve porfirik monzogranitin etrafındaki 50 m’lik tampon bölgeler farklı bir kanıt türü temsil eder: onların içinde doğrudan oluşum yerine intrüv birimlere yakınlık. Pozitif bilgi değerleri, bilinen mineralizasyonun bu mekânsal alanlarda model arka planına göre daha yoğunlaştığını gösterir. Yapısal ve alterasyon gözlemleri, bu nicels birlikteliklerin makul bir jeolojik yorumu olup olmadığını değerlendirmeye yardımcı olur. Yukarıda betimlenen sülfid taşıyan damarcıklar, stokworkler ve silisleşmiş damarlar, fisyenler boyunca cevher birikiminle uyumludur. Silisleşme, serisitleşme ve piritleşme hidrotermal alterasyonu yansıtır ve damar gelişimiyle birliktelikleri porfiri ilişkili mineralizasyonun yorumlanmasına yardımcı olur (Sillitoe, 2010). Benzer şekilde, KDo- ve GDDo- yönünde uzanan faylar arasındaki ilişkilerin önemi, mineralizasyona göre oluşum ve aktivitelerine bağlıdır; geometrik kesişimlerinin cevher birikiminin gerçekleştiği alanlar olması zorunlu değildir. Bu yapısal ilişkiler dolayısıyla destekleyici jeolojik kanıt olarak hizmet edebilir.

Bu göstergeler bir araya getirildiğinde, uygun ana kayacın uzamsal uyumu, intrüvif birimlere yakınlık ve jeokimyasal zenginleşme ile jeolojik açıdan tutarlı bir ortam içinde avantajlı koşulların bir araya gelmesinin değerlendirilmesi desteklenmektedir. Bu bütünleşik puan dolayısıyla, keşif hedeflerinin önceliklendirilmesinde göreceli bir ölçüt olarak değerlendirilmeli ve jeolojik anlamı, bilinen mineralizasyonun sürekliliği ile sondalama kontrol derecesi ile birlikte yorumlanmalıdır.

6.3 Keşif hedefi alanının belirlenmesi

Keşif bilgi değerinin hesaplanmasıyla, çalışma alanında metalojenik öngörmede keşif faktörlerinin göreceli katkısı değerlendirilebilir. Değer bilgi değeri, keşif faktörleri ile cevher cisimlerinin uzamsal dağılımı arasındaki korelasyon derecesini yansıtır. Değer bilgi modeli temel alınarak hesaplanan sonuçlar, grid öngörü birimlerine atanır ve çalışma alanında metalojenik avantajlığın uzamsal nicel karakterizasyonu sağlanır. Her grid biriminin kümülatif bilgi değeri, metalojenik potansiyelinin önemli bir değerlendirme göstergesi olarak kullanılabilir. Bu yaklaşım, öznel yanlılığı etkili biçimde azaltır ve öngörü sonuçlarının nesnelğini ve güvenilirliğini artırarak, keşif hedeflerinin belirlenmesine bir nicel temel sağlar (Malehmir ve ark., 2009; Wang ve ark., 2016; Farahbakhsh ve ark., 2020; Gao ve ark., 2024).

6.3.1 Madan araştırmaları için bilgi yönteminin hesaplama prensibi

Bilgi değeri yöntemi, cevher oluşum teorisine dayanan, nicel bölge maden potansiyeli öngörü yaklaşımıdır. Çekirdek prensibi, koşullu olasılık kullanılarak (Denklem 1) her bireysel cevher kontrol eden faktörün ya da keşif göstergesinin sağladığı keşif bilgi miktarının hesaplanması ve böylece mineralizasyonla olan ilişki derecesinin nicel olarak değerlendirilmesi ve bölgenin maden potansiyelinin değerlendirilmesidir.

Bu formülde, IA(B), mineralizasyon B’nin gerçekleştiği koşulda A faktörünün varlığı tarafından sağlanan bilgi değeri; P(A/B), mineralizasyon B’nin gerçekleşmesi koşuluyla A faktörünün koşullu olasılığı; P(A) ise A faktörünün ön olasılığı ifade eder. Uygulamada, Nj, A faktörünün var olduğu ve mineralizasyonun gerçekleştiği uzay birimlerinin sayısı; N, mineralize olmuş birimlerin toplam sayısı; Sj, A faktörünü içeren birimlerin toplam sayısı; S ise çalışma alanında bulunan uzay birimlerinin toplam sayısıdır. Etkili bilgi için eşik değeri (Denklem 2) kullanılarak hesaplanabilir: burada k, yararlı bilgi düzeyini belirtir ve genellikle 0.75 olarak belirlenir (Pu ve ark., 2020). Ij, çalışma alanında pozitif tüm bilgi değerlerinin toplamını; ΔI+ ise maden arama potansiyeli tahmini için kritik bilgi değeri eşiğini temsil eder.

6.3.2. Maden araştırmaları için bilgi değeri hesaplaması

Dörtlük Tablo 4, 815 Highland porfirik Cu–polimetalik yatağı için araştırma göstergelerinin hesaplanmış bilgi değerlerini listeler. Bu değerler, her bir göstergenin maden cisimlerini belirlemedeki etkinliğini doğrudan yansıtır. Üç boyutlu maden arama potansiyeli tahmininde, her bir bloğun kümülatif bilgi değeri, o blokla ilgili tüm bilgi değerlerinin toplanmasıyla elde edilir. Bu bütünleşik gösterge, her bir bloğun maden potansiyeli için nesnel bir ölçü sağlar; bilgi değeri ne kadar yüksekse, maden cisimlerinin mineralizasyon olasılığı o kadar yüksektir.

Denklem 2’ye göre çalışma alanında bilgi değerinin kritik eşiği 3,93 olarak belirlendi. Seçilen 3.062 bloğun 2.426’sı bilinen mineralizasyon bloklarıyla örtüşüyor ve seçilen alt kümenin %79,23’ünü oluşturuyor. Bu oran, değerlendirilen alt küme içindeki bilinen cevher gövdesi modeliyle uzaysal örtüşmeyi tanımlar; tüm bilinen cevher gövdesi bloklarının kapsanmasını ölçmez ya da doğrulanmamış hedeflerde mineralizasyon bulunma olasılığını temsil etmez. Bilinen cevher gövdesi modeli aynı zamanda kanıt ağırlıklarının tahmin edilmesinde de kullanıldığından, bu karşılaştırma bağımsız bir doğrulama oluşturmaz. Bu nedenle örtüşme oranı yalnızca mevcut cevher gövdesi modeliyle uzaysal tutarlılığın değerlendirilmesinde tamamlayıcı bir referans olarak kullanılır. Bilinen cevher gövdesi dışında kalan hedeflerin sonraki sondaj doğrulamasına ihtiyacı vardır.

6.3.3 Keşif hedef alanı

Bütünleşik mineral keşif öngörü modelinin sonuçlarına dayanarak, yüksek bilgi değerine sahip bloklar modelleme yazılımı (Lee ve ark., 2007; Li ve ark., 2015; Li N. ve ark., 2016) kullanılarak üç boyutlu olarak görselleştirildi. Şekil 11’de görüldüğü gibi, 815 Highland porfirik Cu–polimetalik yatağında üç keşif hedef bölgesi belirlendi: bilinen cevher gövdesinin kuzeybatısında Hedef Alanı I, bilinen cevher gövdesinin güneydoğusunda Hedef Alanı II ve 03 Keşif Hattı boyunca derin kesimde Hedef Alanı III.

ŞEKİL 11

Target Area I, bilinen cevher yataklarının kuzeybatısında yer alır ve mevcut mineralizasyonun eğimiyle genel olarak uyumlu bir uzaysal yönelim sergiler. Bu hedef bölge, başlıca granit porfiri ile orta-ince taneli monzogranitin 50 m’lik tampon bölgesi içinde dağılır. Bu hedef alan şu anda sondajla kontrol edilmiyor, ancak uzaysal konumu, favorable cevher oluşumlu intrüzik kayalar ve yüksek bilgi değerli anomalik bölgelerin içinde yer alır. Bilinen cevher yatağının kenar yönündeki yatay uzantısı olduğu çıkarılır ve sonraki arama çalışmalarının ana hedef alanlarından biridir. Target Area II, bilinen cevher yatağının güneydoğu tarafında yer alır ve ayrıca bilinen cevher yatağının oluşumuyla uyumludur. Hedef bölge, başlıca granit porfiri içinde yer alır ve favorable litoloji ve metallogenik koşullar gösterir. Bu bölge daha fazla arama potansiyeli taşır. Target Area III, ZK0302 sondaj deliğinin güneydoğusundaki derin alanda yer alır. Öngörülen bloklar, başlıca granit porfiri içinde dağılır ve uzaysal olarak bilinen cevher yatağının derin uzantı yönü boyunca konumlanır. Bu hedef alan, cevher yatağının derinde gelişme potansiyel eğilimini yansıtır ve derin arama ve doğrulama sondajı için ana keşif alanıdır.

Bu üç hedef alan toplamda 598 blok içerir; bunların 341’i Target I’de, 90’ı Target II’de ve 167’si Target III’de yer alır. Bu blokların tamamı granit porfiri ve diğer üç intrüzik ünitenin 50 m’lik tampon bölgeleri içinde kalır. Bu da, üç hedefin dört litoloşik koşulun örtüştüğü bölgelerde konumlandığı anlamına gelir. Sonuç, bu bölgelerin sonrama keşif için öncelikli alanlar olduğu yönünde daha fazla destek sağlar.

Micromine yazılımı kullanılarak, arama hedef bölgeleri üzerinde istatistiksel analiz yapılarak her hedef bölgenin merkez koordinatları ve maksimum gömülme derinliği dahil temel uzamsal parametreler elde edildi. Çalışma alanının jeolojik arka planı ve metalojenik özellikleriyle birleştirilerek, her arama hedef bölgesinin kapsamlı jeolojik bilgileri özetlendi (Tablo 5). Sonuçlar, 815 Yüksek Ovaları Cu–polimetalik maden alanında sonraki derin aramalar için anahtar bölgelerin başlıca, henüz sondajla kontrol edilmemiş cevher cisimlerinin her iki kenar bölgesi (Hedef Bölge I ve Hedef Bölge II) ile sondajla kısmen kontrol edilmiş olsa da uzama potansiyeli hâlâ taşıyan derin bölge (Hedef Bölge III) olduğunu göstermektedir.

TABLO 5

Arama hedef bölgeleri için kapsamlı bilgi istatistik tablosu.

7 Sonuç

• Chaoman Orman Çiftliği alanında 815 Yüksek Ovaları porfiri Cu–polimetalik maden yatağına ilişkin bilgi-değer analizi, değerlendirilen keşif göstergeleri arasında Cu jeokimyasal anomalilerinin ve granit porfirinin en yüksek bilgi değerlerine sahip olduğunu, sırasıyla 1.469 ve 1.240 olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, Cu zenginleşmesi ve granit-porfir ortamının, çalışma alanında bilinen mineralizasyonun uzamsal dağılımını karakterize etmede özellikle bilgilendirici olduğunu göstermektedir. Bu iki kanıt katmanının, magmatik kayaç tampon bölgeleri ve diğer jeokimyasal kanıtlarla birleştirilmesi, keşif hedeflerinin önceliklendirilmesi için nicel bir temel sağlamaktadır.

• Micromine kullanarak, bilinen cevher cisimleriyle birlikte dört temel intrüv birimi—granit porfiri, orta-ince taneli granodiorit, orta-ince taneli monzogranit ve porfiritik monzogranit—yeniden inşa ettik. Bu yeniden inşa, bu birimlerin yorumlanan üç boyutlu geometrilerini, uzaysal dağılımlarını ve dokanak ilişkilerini tanımlar ve mineralizasyonla litolojik ilişkilerin değerlendirilmesi için ortak bir uzaysal çerçeve sağlar. Blok modeli, 10 × 10 × 10 m boyutlarında 5.336.796 bloktan oluşur ve bunların 17.372’si bilinen cevher cisimlerine atanmıştır. Jeolojik kısıtlamalar sondaj deliklerine yakınken daha güçlüdür; delikler arasındaki geometri ve doğrudan keşif kontrolünün ötesindeki bölümler yorumlama ve dışa varıma dayanır. Başlıca belirsizlikler, düzensiz sondaj kapsamı, delikler arasındaki sınırların yorumlanması ve derinlerde ile model kenarlarında dışa varımdan kaynaklanır. Blok boyutu, jeolojik doğruluk düzeyinden çok hesaplama desteğini temsil eder.

• “Üçlü” metallogenik tahmin teorisinden yol alan, kübeye dayalı tahmin yaklaşımı ile bilgi değeri yönteminin birleştirilmesiyle, avantajlı keşif göstergeleri nicel olarak çıkarıldı. Bu sonucnda üç keşif hedefi belirlendi. Tahmin sonuçları, cevher cisimlerinin her iki yanında sondaj delikleriyle kontrol edilmemiş olan çevre alanların (Hedef Alanı I ve II) ile sondajla kontrol edilen alanlara komşu daha derin bölümlerin (Hedef Alanı III) avantajlı keşif potansiyeli gösterdiğini ortaya koyuyor. Bu hedefler modele dayalı keşif önceliklerini temsil eder; geometri ve süreklilik, özellikle doğrudan sondaj delikleriyle kontrol edilmemiş alanlarda ek sondajla doğrulanmalıdır.

Açıklamalar

Veri erişim açıklaması

Bu çalışmada analiz edilen veriler aşağıdaki lisans/kısıtlamalara tabidir: Veriler makul istek üzerine ilgili yazardan temin edilebilir. Bu veri setlerine erişim talepleri yuhanspring@163.com adresine yönlendirilmelidir.

Yazar katkıları

YY: Özgün metin yazımı, Kavramsal çerçeve. PJ: Özgün metin yazımı, Araştırma. ZZ: Metin düzenleme ve gözden geçirme, Yöntem. YF: Kavramsal çerçeve, Metin düzenleme ve gözden leftirme. YL: Doğrulama, Özgün metin yazımı. LX: Araştırma, Özgün metin yazımı. JiC: Biçimsel analiz, Metin düzenleme ve gözden leftirme. ZH: Özgün metin yazımı, Görselleştirme. ZW: Özgün metin yazımı, Görselleştirme. XZ: Metin düzenleme ve gözden leftirme, Veri yönetimi. JuC: Özgün metin yazımı, Biçimsel analiz. TL: Özgün metin yazımı, Biçimsel analiz. HC: Özgün metin yazımı, Biçimsel analiz. CW: Araştırma, Özgün metin yazımı.

Fonlama

Yazar(lar), bu çalışmanın ve/veya yayımının finansal destek aldığını beyan etmiştir. Bu araştırma, Liaoning Eyaleti Eğitim Bakanlığı Bilimsel Araştırma Fonu Projesi (LJ212410147031), Liaoning Eyaleti Doğal Bilimler Fonu (20240349) ve Shandong Eya Doğal Bilimler Fonu (ZR2024QD274) tarafından desteklenmiştir.

Çıkar çatışması

Yazar(lar), bu çalışmanın ticari veya finansal herhangi bir ilişki olmadan, olası bir çıkar çatışması olarak değerlendirilebilecek herhangi bir ilişki olmadan yürütüldüğünü beyan etmiştir.

Üretken yapay zeka beyanı

Yazar(lar), bu metnin hazırlanmasında üretken yapay zeka kullanılmadığını beyan etmiştir.

Bu makaledeki figürlerle birlikte sağlanan alternatif metinler (alt text) Frontiers tarafından yapay zeka desteğiyle oluşturulmuş olup, yazarların mümkün olduğunca gözden geçirmesini de içeren makul çabalarla doğruluğunun sağlanması için gerekli özen gösterilmiştir. Herhangi bir sorun tespit etmeniz durumunda lütfen bizimle iletişime geçin.

Yayıncı notu

Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarların görüşlerini yansıtır ve bağlı oldukları kuruluşların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini mutlaka yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.

• Afzal, P., Alghalandis, Y. F., Khakzad, A., Moaref, A. ve Omran, N. R. (2011). Fraktal konsantrasyon-hacim modellemesi ile porfiri bakır yataklarında mineralizasyon bölgelerinin belirlenmesi. J. Geochem. Explor. 108 (3), 220–232. 10.1016/J.GEXPLO.2011.03.005

• Ali, A. M., Radwan, A. E., Abd El-Gawad, E. A. ve Abdel-Latief, A.-S. A. (2022). Karmaşık kumtaşı rezervuarları için 3B entegre yapısal, faz ve petrofiziksel statik modelleme yaklaşımı: Mısır, Süveyş Körfezi, July petrol sahası, Coniacian–Santonian Matulla Formasyonu örneği. Nat. Resour. Res. 31 (1), 385–413. 10.1007/s11053-021-09980-9

• Calcagno, P., Chilès, J.-P., Courrioux, G. ve Guillen, A. (2008). Jeolojik modelleme: saha verileri ve jeolojik bilgilerden. Bölüm I. 3B potansiyel alan enterpolasyonu ile jeolojik kuralları birleştiren modelleme yöntemi. Phys. Earth Planet. Inter. 171 (1-4), 147–157. 10.1016/j.pepi.2008.06.013

• Caumon, G., Collon-Drouaillet, P., Le Carlier de Veslud, C., Viseur, S. ve Sausse, J. (2009). Yüzeye dayalı jeolojik yapıların 3B modellemesi. Math. Geosci. 41, 927–945. 10.1007/s11004-009-9244-2

• Chen, G. H., Liu, Z. K., Chen, G. D., Xie, S. F., Yang, X., Li, X. ve ark. (2024a). Makine öğrenimi kullanarak doğu Çin, Jiaodong Yarımadası, Jiaojia altın kuşağı’nda derin altın potansiyon modellemesi. Front. Earth Sci. 12, 1308426. 10.3389/feart.2024.1308426

• Chen J. Liang Y. Zhao Y. Song Z. C. Yang X. Q. Shen R. ve ark. (2024b). Heilongjiang Eyaleti Mohe İlçesi Chaorman Ormançılık Alanındaki 815 Yüksek Ovalı Cu–Polymetalik Yatağının Araştırma Raporu. Mohe: Heilongjiang Eyaleti Jeolojik Araştırmalar Beşinci Enstitüsü. (Yayınlanmamış araştırma raporu, Çince).

• De la Varga M. Schaaf A. Wellmann F. (2019). GemPy 1.0: açık kaynaklı stokastik jeolojik modelleme ve ters çözüm. Geosci. Model Dev.12 (1), 1–32. 10.5194/gmd-12-1-2019

• Deng X. L. Zhang J. Wang P. Liu Z. L. Li G. H. Wang P. ve ark. (2024). Çok ölçekli kırık modelleme yöntemi temel alınarak faylı çözelti rezervuarlarında çok ölçekli kırık boşluğunun birleşiminin ince modellemesi. ACS Omega9 (25), 27699–27709. 10.1021/acsomega.4c03892

• Farahbakhsh E. Hezarkhani A. Eslamkish T. Bahroudi A. Chandra R. (2020). Derin kökenli porfiri Cu yatağının üç boyutlu kanıt ağırlığı modellemesi. Geochem. Explor. Environ. Anal.20 (4), 480–495. 10.1144/geochem2020-038

• Gao M. Wang G. W. Carranza E. J. M. Qi S. Y. Zhang W. Pang Z. S. ve ark. (2024). Çin’in Shandong Eyaleti Sanshandao-Cangshang Bölgesinde farklı örnek kombinasyonları ve risk-iade analizi ile makine öğrenimi kullanarak 3D altın hedefleme. Nat. Resour. Res.33 (1), 51–74. 10.1007/s11053-023-10279-0

• Huang L. L. Wang G. W. Carranza E. J. M. Du J. G. Li J. J. Zhou Z. B. ve ark. (2020). Çin’deki Jiaojia Altın Bölgesinde derin maden araştırmaları için çok ölçekli sayısal simülasyon ve 3D modelleme. Nat. Resour. Res.29 (1), 415–438. 10.1007/s11053-019-09608-z

• JiaR.LvY. K.WangG. W.CarranzaE. J. M.ChenY. Q.WeiC.et al (2021). A stacking methodology of machine learning for 3D geological modeling with geological-geophysical datasets, Laochang Sn camp, Gejiu (China). Comput. Geosci.151, 104754. 10.1016/j.cageo.2021.104754

• JinX.WangG. W.TangP.HuC. M.LiuY. W.ZhangS. K. (2020). 3D geological modelling and uncertainty analysis for 3D targeting in Shanggong gold deposit (China). J. Geochem. Explor.210, 106442. 10.1016/j.gexplo.2019.106442

• JolyA.PorwalA.McCuaigT. C.ChudasamaB.DentithM. C.AitkenA. R. (2015). Mineral systems approach applied to GIS-based 2D-prospectivity modelling of geological regions: insights from Western Australia. Ore Geol. Rev.71, 673–702. 10.1016/j.oregeorev.2015.06.007

• KaufmannO.MartinT. (2008). 3D geological modelling from boreholes, cross-sections and geological maps, application over former natural gas storages in coal mines. Comput. Geosci.34 (3), 278–290. 10.1016/j.cageo.2007.09.005

• LeeS. Y.CarleS. F.FoggG. E. (2007). Geologic heterogeneity and a comparison of two geostatistical models: sequential Gaussian and transition probability-based geostatistical simulation. Adv. Water Resour.30 (9), 1914–1932. 10.1016/j.advwatres.2007.03.005

• LemonA. M.JonesN. L. (2003). Building solid models from boreholes and user-defined cross-sections. Comput. Geosci.29 (5), 547–555. 10.1016/S0098-3004(03)00051-7

• LiX. H.YuanF.ZhangM. M.JiaC.JowittS. M.OrdA.et al (2015). Zhongdemir filizi alanında gizli madenleşmeyi hedefleyen boyutsal maden potansiyeli modellemesi, Ningwu Havzası, Çin. Ore Geol. Rev.71, 633–654. 10.1016/j.oregeorev.2015.06.001

• LiN.BagasL.LiX. H.XiaoK. Y.LiY.YingL. J.et al (2016a). Taban temelli 3B mineral potansiyel haritalama için geliştirilmiş tampon analiz tekniği ve uygulaması. Ore Geol. Rev.76, 94–107. 10.1016/j.oregeorev.2015.12.002

• LiR. X.WangG. W.CarranzaE. J. M. (2016b). GeoCube: boyutsal maden kaynakları nicel tahmin ve değerlendirme sistemi. Comput. Geosci.89, 161–173. 10.1016/j.cageo.2016.01.012

• LiN.SongX. L.LiC. B.XiaoK. Y.LiS. M.ChenH. Y. (2019). Maden sistemi yaklaşımı için GIS tabanlı potansiyel analizi boyutsal jeolojik modelleme: bir MVT Pb–Zn yatağı örneği. Nat. Resour. Res.28 (3), 995–1019. 10.1007/s11053-018-9429-9

• LiL. Y.QuJ.WeiJ. C.XiaF.GaoJ. D.LiuC. (2021). Fasiyallerle kontrollü geostatistiksel gözeneklilik modeli ile Hongliu Kömür Madeninde yeraltı suyu potansiyeli alanının tahmini, Ordos Havzası, Çin. ACS Omega6 (15), 10013–10029. 10.1021/acsomega.0c06166

• LiB.PengY. M.ZhaoX. Y.LiuX. N.WangG. W.JiangH. W.et al (2022a). Boyutsal jeolojik modelleme ile boyutsal spektral modellemenin birleştirilmesi: Shandong Eyaleti, Zhaoxian altın yatağında derin maden araştırmaları. Minerals12 (10), 1272. 10.3390/min12101272

• LiL. Y.XiaF.LiuJ. H.ZangK.LiuC.WeiJ. C.et al (2022b). Yeraltı suları potansiyeli alanının 3B nicel tahmini—basit jeolojik yapıya sahip bir akifer örneği. ACS Omega7 (21), 18004–18016. 10.1021/acsomega.2c01387

• LiH. D.WuZ. C.WangS. X.WangY. F.DongC.LiX.et al (2025). Çin’in doğusundaki Jiaodong yarımadasındaki Linglong altın alanında 171 Numaralı Damarda üç boyutlu öznitelik modellemesi ve derin mineralizasyon tahmini. Minerals15 (9), 909. 10.3390/min15090909

• LuQ. T.QiG.YanJ. Y. (2013). Yerçekimi ve manyetik etkileşimli modellemenle sınırlanan Shizishan maden alanının 3B jeolojik modeli: bir olay tarihi. Geophysics78 (1), B25–B35. 10.1190/GEO2012-0126.1

• MalehmirA.ThunehedH.TryggvasonA. (2009). Kuzey İsveç’teki Paleoproterozoik Kristineberg maden alanı: entegre 3B jeofizik ve jeolojik modellemenin sonuçları ve cevher yataklarını hedeflemede sonuçları. Geophysics74 (1), B9–B22. 10.1190/1.3008053

• MaoX. C.RenJ.LiuZ. K.ChenJ.TangL.DengH.et al (2019). Çin’in doğusundaki Jiaodong yarımındaki Jiaojia-tipi altın yatağının üç boyutlu potansiyel modellemesi: Dayingezhuang yatağı örneği. J. Geochem. Explor.203, 27–44. 10.1016/j.gexplo.2019.04.002

• MarteletG.CalcagnoP.GumiauxC.TruffertC.BitriA.GapaisD.et al (2004). Champtoceaux bölgesinde ( güney Bretonya, Fransa) Herkinyen Sürtülme Bölgesinin entegre 3B jeofizik ve jeolojik modellemesi. Tectonophysics382 (1-2), 117–128. 10.1016/j.tecto.2003.12.009

• McCuaig T. C., Beresford S., Hronsky J. (2010). Translating the mineral systems approach into an effective exploration targeting system. Ore Geol. Rev. 38 (3), 128–138. 10.1016/j.oregeorev.2010.05.008

• Mohammadpour M., Bahroudi A., Abedi M. (2021). Three dimensional mineral prospectivity modeling by evidential belief functions, a case study from Kahang porphyry Cu deposit. J. Afr. Earth Sci. 174, 104098. 10.1016/j.jafrearsci.2020.104098

• Nielsen S. H., Cunningham F., Hay R., Partington G., Stokes M. (2015). 3D prospectivity modelling of orogenic gold in the Marymia Inlier, Western Australia. Ore Geol. Rev. 71, 578–591. 10.1016/j.oregeorev.2015.02.001

• Palero-Fernández F. J., Martín-Izard A. (2005). Trace element contents in galena and sphalerite from ore deposits of the Alcudia Valley mineral field (Eastern Sierra Morena, Spain). J. Geochem. Explor. 86 (1), 1–25. 10.1016/j.gexplo.2005.03.001

• Pouliot J., Bédard K., Kirkwood D., Lachance B. (2008). Reasoning about geological space: coupling 3D GeoModels and topological queries as an aid to spatial data selection. Comput. Geosci. 34 (5), 529–541. 10.1016/j.cageo.2007.06.002

• Pu W. F., Li H. R., Yuan Z., Yang Z., Liu B. (2020). The “trinity” geological model for ore prospecting and prediction of the Dashui gold mine in Maqu County, Gansu Province. Geol. Bull. China 39 (8), 1163–1172. (in Chinese with English abstract).

• Qin Y, Liu L, Wu W, C. (2021). Eastern China’daki Anqing maden alanında makine öğrenmesine dayalı 3D modelleme ile mineral potansiyel haritalaması. Nat. Resour. Res.30 (5), 3099–3120. 10.1007/s11053-021-09893-7

• Shan W, Deng H, Yu S Y, Fu Z H. (2026). Eastern China’daki Sanshandao-Haiyu altın kuşağı’nda 3D mineral potansiyel modellemesi için makine öğrenmesinin sayısal simülasyon ile entegrasyonu. Front. Earth Sci.14, 1770354. 10.3389/feart.2026.1770354

• Shao Y L, Zheng A L, He Y B, Xiao K Y. (2011). Karmaşık jeolojik koşullar altında 3D jeolojik modelleme ve uygulaması. Procedia Eng.12, 41–46. 10.1016/j.proeng.2011.05.008

• Sillitoe R H. (2010). Porfiri bakır sistemleri. Econ. Geol.105 (1), 3–41. 10.2113/gsecongeo.105.1.3

• Singer D A. (1993). Keşfedilmemiş mineral kaynaklarının üç parçalı nicel değerlendirmelerindeki temel kavramlar. Nonrenew. Resour.2 (2), 69–81. 10.1007/BF02272804

• Smirnoff A, Boisvert E, Paradis S J. (2008). Çeşitli kaynaklardan gelen seyrek jeolojik bilgilerden 3D modelleme için destek vektör makineleri. Comput. Geosci.34 (2), 127–143. 10.1016/j.cageo.2006.12.008

• Sun G Y, Wang L, Li Z P, Xia Y L. (2025). İç Moğolistan’daki Jawurah yatağının jeolojik modeli ve arama önemi. 13th Annu. Int. Conf. Material Sci. Environ. Eng. (MSEE 2025)13811, 476–482. 10.1117/12.3085131

• Tamaki, M., Taninaka, M., Ohtsuki, S., Than Tin, A., Shimoda, N., Collett, T. S. ve diğerleri (2024). Alaska Kuzey Yamacı’ndaki Prudhoe Bay Birimi içindeki Kuparuk State 7-11-12 Pad alanında gaz hidrat rezervuarlarının sayısal akış simülasyonu çalışmalar için 3-B jeolojik modelleme. Energy Fuels. 38 (16), 15248–15269. 10.1021/acs.energyfuels.4c01665

• Wang, G. W., Huang, L. (2012). Çin, Heilongjiang Eyaleti’ndeki Tongshan bakır yatağının mineral kaynak değerlendirmesi için 3-B jeolojik modelleme. Geosci. Front. 3 (4), 483–491. 10.1016/j.gsf.2011.12.012

• Wang, G. W., Zhang, S. T., Yan, C. H., Song, Y. W., Sun, Y., Li, D. ve diğerleri (2011). Çin Luanchuan bölgesinde 3-B jeolojik modellemeye dayalı mineral potansiyel hedefleme ve kaynak değerlendirmesi. Comput. Geosci. 37 (12), 1976–1988. 10.1016/j.cageo.2011.05.007

• Wang, G. W., Zhu, Y. Y., Zhang, S. T., Yan, C. H., Song, Y. W., Ma, Z. B. ve diğerleri (2012). Çin, Henan Eyaleti’ndeki Luanchuan maden bölgesinde yerçekimi ve manyetik veri tersine çözümlemeye dayalı 3-B jeolojik modelleme. J. Appl. Geophys. 80, 1–11. 10.1016/j.jappgeo.2012.01.006

• Wang, G. W., Li, R. X., Carranza, E. J. M., Zhang, S. T., Yan, C. H., Zhu, Y. Y. ve diğerleri (2015). Çin Luanchuan bölgesinde yer altı molibden hedeflerinin öngörülmesi için 3-B jeolojik modelleme. Ore Geol. Rev. 71, 592–610. 10.1016/j.oregeorev.2015.03.002

• Wang, G. W., Feng, Y., Carranza, E. J. M., Li, R. X., Li, Z. L., Feng, Z. K. ve diğerleri (2016). Çin Xishan altın yatağında 3-B keşif hedeflemesi için kriterler olarak piritin tipomorifik özellikleri. J. Geochem. Explor. 164, 136–163. 10.1016/j.gexplo.2016.01.003

• Wang G. W. Ma Z. B. Li R. X. Song Y. W. Qu J. N. Zhang S. T. ve ark. (2017). Luanchuan Mo-polymetalik bölgesinde yer altı araştırmaları için hedeflenen 3D yapısal modelleme amacıyla çok kaynaklı ve çok ölçekli veri setlerinin entegrasyonu. J. Appl. Geophys. 139, 269–290. 10.1016/j.jappgeo.2017.02.027

• Wang Y. C. Zhao Y. Y. Shui X. F. Tao Z. L. (2024). NE Çin’deki Erguna Bloğu’ndaki Erken Jura–Erken Kretase adakit benzeri kayaların petrojenezi: Mongol–Okhotsk Okyanusunun tektonik evrimi açısından çıkarımlar. Min. 14 (7), 725. 10.3390/min14070725

• Wang J. H. Zhong M. F. Li F. T. Fu Y. N. Liu Z. G. Ma Z. Y. ve ark. (2026). Demir cevheri potansiyel haritalama için açıklanabilir evrimsel sinir ağı: Qinghai, Çin’deki Yemaquan bölgesi üzerine bir olgu çalışması. Front. Earth Sci. 14, 1842521. 10.3389/feart.2026.1842521

• Wellmann F. Caumon G. (2018). 3-D jeolojik yapısal modeller: kavramlar, yöntemler ve belirsizlikler. Adv. Geophys. 59, 1–121. 10.1016/bs.agph.2018.09.001

• Wu Q. B. Huang Y. C. (2021). Kumtaşı tipi uranyum mineralizasyonuna işaretler: 3D sismik verilerden, Çin’deki Erenhot Havzası’ndaki Qiharigetu yatağı üzerine bir olgu çalışması. J. Pet. Explor. Prod. 11 (3), 1069–1080. 10.1007/s13202-021-01118-0

• Wu Q. Xu H. Zou X. K. (2005). Çok kaynaklı veri entegrasyonu ile 3D jeolojik modelleme için etkili bir yöntem. Comput. Geosci. 31 (1), 35–43. 10.1016/j.cageo.2004.09.005

• Wu Q. Xu H. Zou X. Lei H. (2015). Çok kaynaklı veriyle karmaşık fayların 3D modellemeye yaklaşıımı. Comput. Geosci. 77, 126–137. 10.1016/j.cageo.2014.10.008

• WuC. X.LiC.ZhangL. A.DengB. W.MaD. (2024). Magma kayalıklarının etkisi altındaki kumtaşı rezervuarının ince jeolojik modellemesi: Bohai X petrol sahası örneği. ACS Omega9 (6), 6537–6548. 10.1021/acsomega.3c06761

• XiaoK. Y.XiangJ.FanM. J.XuY. (2021). Derin metalojenik tahmin teorisine dayalı 3D maden arama potansiyeli haritalaması: Çin’in Sichuan eyaletindeki Lala Bakır Madeni örneği. J. Earth Sci.32 (2), 348–357. 10.1007/s12583-021-1437-8

• XiaoK. Y.LiC.FanM. J.SunL.TangR.LiN.et al (2024). Dijital maden yatağı modellerinin niceliksel tahmin yöntemleri ve uygulamaları. Ore Geol. Rev.168, 106049. 10.1016/j.oregeorev.2024.106049

• YangF.WangG. W.SantoshM.LiR. X.TangL.CaoH. W.et al (2017). 3D jeolojik modellemeye dayalı potansiyel arama hedeflerinin belirlenmesi: Çin’deki Laoangou pb-zn-ag çok metalli maden yatağı örneği. Ore Geol. Rev.89, 228–252. 10.1016/j.oregeorev.2017.06.013

• YangB. Z.MengF. B.FengY. Z.NiX. R.DengC. Z.ZhuJ. J.et al (2026). Çin’in kuzeydoğusunda Mezozoyik sonrası porfiry bakır yatakları: Çarpışma sonrası ve subduksiyon ilişkili magmatik sistemler. Geosci. Front.17, 102190. 10.1016/j.gsf.2025.102190

• YuX. H.LiX. P.ChenX. F.SunJ. J.YinG. L.DingJ. S.et al (2022). Da Xing’an Dağları’nda Chaorman Orman İşletmesi alanında Neoproterozoyik granitik gnays: Zirkon U-Pb ile tarihleme, jeokimya ve tektonik ortam. Geol. Resour.31 (2), 123–130. 10.13686/j.cnki.dzyzy.2022.02.001

• Zeng J. Hong Y. R. Wang C. B. Chen J. G. Liu J. Z. (2026). Sürekli ve kategorik değişkenlerin eşsimülasyonu: Shuiyindong altın yatağı modellemesinde uygulama. Front. Earth Sci.14, 1749476. 10.3389/feart.2026.1749476

• Zhang Z. Q. Wang G. W. Ma Z. B. Gong X. Y. (2018). Luanchuan Mo metalik bölgesinde arama hedeflemesi için jeobilim veri setlerinin entegrasyonu ile etkileşimli 3D modelleme. Nat. Resour. Res.27 (3), 315–346. 10.1007/s11053-017-9353-4

• Zhang Z. Q. Zhang J. J. Wang G. W. Carranza E. J. M. Pang Z. Wang H. (2020). Çok kaynaklı jeobilim veri setleriyle mineral potansiyelinin 2D’den 3D’ye modellemesi: Wulong Altın Bölgesi, Çin. Nat. Resour. Res.29 (1), 345–364. 10.1007/s11053-020-09614-6

• Zhang Z. Q. Wang G. W. Ding Y. N. Carranza E. J. M. (2021). Çok boyutlu jeobilim veri setleriyle 3D mineral arama hedeflemesi: Tongling Cu (-Au) Bölgesi, Çin. J. Geochem. Explor.221, 106702. 10.1016/j.gexplo.2020.106702

• Zhou G. Y. Chen J. P. An W. T. Liu C. Li W. (2024). Doğal dil işleme ve rastgele ormanlara dayalı üç boyutlu mineral potansiyel haritalaması: Xiyu elmas yatağı örneği, Çin. Ore Geol. Rev.169, 106082. 10.1016/j.oregeorev.2024.106082

• Zhu M. S. Pastor-Galán D. Miao L. C. Zhang F. Q. Ganbat A. Li S. ve ark. (2023). Mongol–Okhotsk Okyanusu’nda erken Pennsylvanian subduksiyon başlangıcına dair kanıt: Adaatsag ophioliti (Moğolistan). Lithos436-437, 106951. 10.1016/j.lithos.2022.106951

Özet

Anhtar kelimeler

3D jeolojik modelleme, derin mineral arama, bilgi değeri yöntemi, porfiri Cu–metalik yatağı, üçlü arama tahmini kuramı

Başvuru

Yin Y, Jiang P, Zhao Z, Fan Y, Liu Y, Xiang L, Chen J, Huang Z, Wang Z, Zhao X, Chen J, Li T, Chu H ve Wang C (2026) Three-dimensional (3D) geological prospectivity modeling of the 815 highland porphyry Cu–polymetallic deposit, NE China. Front. Earth Sci. 14:1984012. doi: 10.3389/feart.2026.1984012

Alındı

31 Ağustos 2026

Düzeltildi

03 Kasım 2026

Kabul edildi

04 Kasım 2026

Yayınlandı

13 Kasım 2026

Cilt

14 – 2026

Mohamed Faisal, Suez Canal University, Mısır

Saif M. Abo Khashaba, Kafrelsheikh University, Mısır

Jianbiao Wu, Hechi University, Çin

Mao-Wen Yuan, China University of Geosciences, Çin

© 2026 Yin, Jiang, Zhao, Fan, Liu, Xiang, Chen, Huang, Wang, Zhao, Chen, Li, Chu ve Wang.

Bu, Creative Commons Attribution Lisansı (CC BY) koşulları altında dağıtılan açık erişimli bir makaledir. Orijinal yazar(lar)ın ve telif hakkı sahib(ler)inin itibar edildiği ve kabul edilen akademik uygulama doğrultusunda bu dergideki orijinal yayının atıf yapıldığı sürece, diğer forumlarda kullanım, dağıtım veya çoğaltmaya izin verilmektedir. Bu koşullara uymayan herhangi bir kullanım, dağıtım veya çoğaltmaya izin verilmemektedir.

*İletişim: Yuchao Fan, yuhanspring@163.com

Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve onların bağlı oldukları kuruluşların ya da yayıncının, editörlerin ve değerlendirenlerin görüşlerini kesin olarak yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilen veya üreticisi tarafından yapılabilen herhangi bir ürün ya da iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.